Wielkopolska
średniowieczna
wystawa-spektakl
audiowizualny
Komentarz do wystawy:
W trwającym przeszło pół tysiąclecia okresie
miały miejsce wielkie wydarzenia polityczne, takie
jak: chrzest Polski, Zjazd Gnieźnieński, utworzenie
podlegającego bezpośrednio Rzymowi Kościoła,
koronacje pierwszych władców Polski, które
wpisały Polskę i Polaków w krąg kultury
łacińskiej, u której podstaw odnajdujemy:
judeochrześcijański system wartości moralnych,
grecką filozofię i prawo rzymskie. Przy tym ziemie
Królestwa Polskiego, a więc również Wielkopolski
były zawsze otwarte dla wyznających inne wartości.
Stąd pośród zabytków odkrywanych podczas
wykopalisk we wczesnopiastowskich grodach (Lednica,
Gniezno) znajdują się dzieła sztuki i przedmioty
związane z kręgiem chrześcijaństwa rytu
bizantyńskiego. Nie bez znaczenia dla obrazu
średniowiecznej kultury regionu, a później w
szczególności miast, była obecność osadników z
terenów Niemiec i sporej diaspory żydowskiej.
Z Wielkopolski pochodziło i w Wielkopolsce
działało wiele postaci życia politycznego,
religijnego, kulturalnego i naukowego, których
dzieła na zawsze wpisały się w dzieje narodu i
państwa polskiego. Tworzyli oni nie tylko zręby
państwowości polskiej czy kreowali politykę
państwa, ale również poprzez swoje pobożne
fundacje budowali fundamenty naszej narodowej kultury.
Nie sposób wyobrazić sobie historii Polski bez
Mieszka I, pierwszego polskiego króla – Bolesława
Chrobrego, Mieszka Starego czy króla Przemysła II,
ale również bez pierwszego biskupa Jordana, św.
Wojciecha i jego brata arcybiskupa gnieźnieńskiego
Gaudentego, arcybiskupów Jakuba Świnki i Jarosława
Bogorii Skotnickiego – budowniczego gotyckiej
katedry w Gnieźnie, Jana Łaskiego czy biskupów
poznańskich Piotra Tomickiego i Jana Lubrańskiego.
To oni, ich poprzednicy i następcy oraz tysiące
bezimiennych mieszkańców Wielkopolski, tworzyli
krajobraz kulturowy naszego regionu i państwa,
który przez swe łacińskie korzenie łączy nas z
Zachodnią Europą, a równocześnie poprzez swoją
odmienność i niepowtarzalność określa nas jako
naród.
Nie sposób wreszcie wyobrazić sobie obrazu
Polski i jej kultury bez katedr w Poznaniu i
Gnieźnie, bez reliktów pałacu mieszkowego na
Ostrowie Lednickim, bez spiżowych, opowiadających
żywot św. Wojciecha Drzwi Gnieźnieńskich, bez
kielicha, który tradycja łączy z jego osobą czy
Złotego Kodeksu Gnieźnieńskiego, bez kolegiaty w
Kruszwicy czy wspaniałego kościoła norbertanek w
Strzelnie.
To o tych konkretnych ludziach i ich dziele oraz
wydarzeniach opowiada wystawa Wielkopolska
Średniowieczna. Został w niej zawarty wykład, w
którym przedstawiono m.in. początki państwa
polskiego, powstanie struktur Kościoła, odbudowę
państwowości po kryzysie lat 30. XI wieku i
najeździe czeskiego księcia Brzetysława,
wspaniały rozwój sztuki romańskiej, dążenie do
zjednoczenia państwa po okresie rozbicia
dzielnicowego, dzieje miast wielkopolskich i ich
sztukę, duchową kulturę kręgów uniwersyteckich,
mecenat artystyczny, etc.
Ilustrują tę bogatą problematykę dzieła
sztuki średniowiecznej, a w przypadku
najcenniejszych – ich profesjonalnie wykonane kopie,
a także zespół zabytków pochodzących z badań
archeologicznych, jak również makiety i modele
nieistniejących już budowli.
Zwiedzaniu ekspozycji towarzyszy komentarz słowny
w wersjach językowych – polskiej, niemieckiej,
angielskiej, francuskiej i rosyjskiej. Klamrą
spajającą całość są filmy, dzięki którym
możliwe jest pokazanie animowanych map, architektury
i znajdujących się w oryginalnych średniowiecznych
wnętrzach zabytków.
