Muzeum Początków Państwa Polskiego

PROF. DR HAB. ZOFIA HILCZER - KURNATOWSKA

Pani Profesor Z. Hilczer-Kurnatowska urodziła się w Poznaniu, ale dzięki rodzicom była silnie związana z Lwowem, gdzie spędziła lata okupacji. W 1946 powróciła do Poznania, ukończyła gimnazjum i liceum Sióstr Urszulanek UR, a po maturze, w 1949 podjęła studia prehistoryczne na Uniwersytecie Poznańskim, które ukończyła w 1953 r. Praca magisterska Pani Profesor została opublikowania w 1956r. pt.: „Ostrogi polskie z X-XIII w.”. Aczkolwiek pierwsza samodzielna publikacja ukazała się już wcześniej, bo w 1951r. i nosiła tytuł „Przyczynki do handlu Polski z Rusią Kijowską.” (t. IX Przeglądu Archeologicznego). Również od roku 1951 Profesor Hilczer-Kurnatowska związała się zawodowo, na okres 10 lat, ze swoją macierzystą uczelnią.Instytut Historii Kultury Materialnej PAN, w którym rozpoczęła pracę na pełnym etacie od 1960 r. Od tego też roku pracowała również w Kierownictwie Badań nad Początkami Państwa Polskiego, przekształconym później w Profesorem tejże placówki została mianowana w 1982 r.
Od początku pracy naukowej Z. Hilczer-Kurnatowska skupiała się na problematyce wczesnośredniowiecznej słowiańszczyzny. Brała udział w badaniach znaczących grodzisk na Ostrowie Tumskim w Poznaniu, w Bonikowie, Daleszynie i Radaczu. Pojawiły się wówczas pierwsze monografie grodzisk autorstwa Pani Profesor. Jednakże doniosłe znaczenie miała praca doktorska „Dorzecze górnej i środkowej Obry od VI do początków XI w.” obroniona w 1964 r. a opublikowana 1967 r. Natomiast pracę habilitacyjną„Początki wczesnego średniowiecza w Wielkopolsce zachodniej” złożyła w 1970 r. Uznanie jej osiągnięć przejawiło się m.in. uczestnictwem od IV tomu opracowania Studiów i Materiałów do osadnictwa wczesnośredniowiecznej Wielkopolski redagowane przez wybitnego, zasłużonego archeologa prof. Witolda Hensla. Była to tytaniczna praca gdzie wspólnie ze swoim zespołem zwizytowała, zweryfikowała i opracowała 350 stanowisk archeologicznych.
Drugim polem zainteresowań Pani Profesor są studia nad dziejami i kulturą Słowiańszczyzny południowej (powstała książka jej autorstwa „Słowiańszczyzna południowa”). Brała udział w badaniach wykopaliskowych w Styrmen i Odercy w Bułgarii. Powstały wówczas liczne prace przeglądowe i hasła do wielotomowego „Słownika Starożytności Słowiańskich”. Osobnym dokonaniem były badania na terenie klasztoru OO. Benedyktynów w Lubiniu, które prowadziła wraz z mężem prof. Stanisławem Kurnatowskim. Kierując Pracownią Wczesnośredniowieczną (IHKM PAN) podjęła opiekę merytoryczną nad byłymi placówkami IHKM PAN, dziś osobnymi instytucjami, zwłaszcza Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy i powołanym przy nim zespołem interdyscyplinarnym, koordynując ich działalność na Ostrowie Lednickim, Gieczu i Grzybowie. Konsultuje również prace badawcze archeologów z Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie. W obu tych placówkach jest członkiem Rady Muzealnej. Aktywność profesor Hilczer-Kurnatowskiej dotyczy również Poznania – zajęła się ponowną analizą strych materiałów i dokumentacji z badań wykopaliskowych katedry poznańskiej. Z jej inicjatywy powołano Zespół do Badań Ostrowa Tumskiego w Poznaniu działający przy Komisji Archeologicznej PTPN. Była współorganizatorką wielkiej sesji międzynarodowej poświęconej obchodom 1000-lecia śmierci św. Wojciecha (w ramach PTPN).
Prof. Hilczer-Kurnatowska prowadzi liczne wykłady i zajęcia dla studentów archeologii UAM w Poznaniu i UMK w Toruniu. Prowadzi i konsultuje prace magisterskie; jest promotorem i recenzentem licznych prac doktorskich i rozpraw habilitacyjnych. Jest współredaktorem uznanych periodyków archeologicznych m.in. „Slavia Antiqua”, redaguje „Studia Lednickie” i „Wielkopolskie Sprawozdania Archeologiczne”.

Uczestniczy w wielu organizacjach naukowych m.in. w Komitecie Słowianoznawstwa PAN i w wielu innych znaczących komisjach naukowych. Za swą działalność została uhonorowana Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski i Złotym Krzyżem Zasługi oraz wielu innymi odznaczeniami i tytułami.